Mỹ áp thuế mới với 60 đối tác thương mại: Đài Loan hưởng ưu đãi, Việt Nam chịu mức cao hơn

Chính quyền Tổng thống Mỹ Donald Trump vừa công bố một vòng áp thuế mới theo Điều khoản 301 của Đạo luật Thương mại, ảnh hưởng đến 60 đối tác kinh tế trên toàn cầu. Trong số đó, Đài Loan và Liên minh châu Âu (EU) là hai nền kinh tế duy nhất được hưởng mức ưu đãi tương đối, trong khi Việt Nam cùng một số quốc gia khác phải đối mặt với mức thuế cao hơn.

Chính sách thuế mới của Mỹ và các mức áp dụng

Sau khi áp dụng mức thuế 10% toàn cầu theo Điều khoản 122 trước đó, chính phủ Mỹ đã chuyển sang sử dụng Điều khoản 301 của Đạo luật Thương mại để áp dụng mức thuế từ 10% đến 12.5% đối với 60 đối tác thương mại. Lý do được đưa ra là các quốc gia này đã không thực hiện đầy đủ các quy định liên quan đến việc cấm lao động cưỡng bức. Các đối tác thương mại được phân loại thành bốn nhóm dựa trên tiêu chuẩn kinh tế và lao động, dẫn đến các mức thuế khác nhau. Cụ thể, Đài Loan và Liên minh châu Âu (EU) là hai nền kinh tế duy nhất được hưởng mức thuế 10% mà không chồng thêm thuế Tối huệ quốc (MFN), đây là mức ưu đãi nhất. Nhật Bản, Hàn Quốc và Thụy Sĩ áp dụng mức thuế 12.5% cũng không chồng thêm MFN. Trong khi đó, Trung Quốc, Hồng Kông, Việt Nam, Thái Lan và Singapore thuộc nhóm phải chịu mức thuế 12.5% cộng thêm MFN, đây là mức cao nhất. Canada, Mexico, Ấn Độ và Indonesia áp dụng mức thuế 10% cộng thêm MFN. Việc phân loại này cho thấy sự khác biệt rõ rệt trong chính sách thương mại của Mỹ đối với từng đối tác.

Đài Loan: Ưu đãi tương đối và những phân tích từ chuyên gia

Việc Đài Loan nhận được mức thuế 10% không chồng MFN được xem là một kết quả tích cực, thậm chí còn tốt hơn so với Nhật Bản và Hàn Quốc. Giáo sư Thái Minh Phương từ Khoa Kinh tế Đại học Đạm Giang nhận định rằng, Đài Loan đã tích cực cải thiện các tình huống không tốt trong quá khứ và tuân thủ các quy định về nhân quyền lao động theo yêu cầu của chính phủ Mỹ. Điều này đã giúp Đài Loan tránh được mức thuế cao hơn. Ông Trương Kiến Nhất, Viện trưởng Viện Nghiên cứu Kinh tế Đài Loan (TIER), cũng phân tích rằng Đài Loan vốn đã chịu mức thuế 10% theo Điều khoản 122, nên việc tiếp tục áp dụng mức 10% theo Điều khoản 301 là tương đối có lợi, đặc biệt khi nhiều quốc gia khác bị nâng lên 12.5%. Các chuyên gia trong nước cũng lưu ý rằng Tổng thống Trump đã thành công trong việc biến thuế quan thành công cụ đàm phán, nhằm thu hút các quốc gia khác đầu tư và xây dựng nhà máy tại Mỹ. Đối với cộng đồng người Việt đang sinh sống và làm việc tại Đài Loan, một nền kinh tế Đài Loan ổn định và có lợi thế cạnh tranh trong thương mại quốc tế sẽ góp phần đảm bảo việc làm và thu nhập, gián tiếp ảnh hưởng tích cực đến đời sống của họ.

Tác động đến Việt Nam và những biến số còn chờ đợi

Việt Nam nằm trong nhóm các quốc gia phải chịu mức thuế 12.5% cộng thêm MFN, đây là một trong những mức thuế cao nhất được Mỹ áp dụng. Điều này có thể ảnh hưởng đến khả năng cạnh tranh của hàng hóa Việt Nam trên thị trường Mỹ, cũng như tác động đến dòng chảy thương mại và đầu tư giữa hai quốc gia. Đối với người Việt tại Đài Loan, những biến động trong chính sách thương mại toàn cầu, đặc biệt là ảnh hưởng đến kinh tế Việt Nam, có thể gián tiếp tác động đến kiều hối gửi về nước hoặc các cơ hội đầu tư cá nhân. Tuy nhiên, các chuyên gia cảnh báo rằng chính sách thuế quan của Mỹ vẫn còn nhiều biến số. Kết quả của cuộc điều tra Điều khoản 301 về “năng lực sản xuất dư thừa” và cuộc điều tra Điều khoản 232 kéo dài hơn một năm vẫn chưa được công bố. Ông Lưu Đại Niên, Nghiên cứu viên kiêm Giám đốc Trung tâm Nghiên cứu Phát triển Khu vực thuộc Viện Nghiên cứu Kinh tế Trung ương (CIER), cho biết Đài Loan nằm trong số 16 quốc gia bị điều tra về năng lực sản xuất dư thừa. Ông dự đoán có khả năng mức thuế bổ sung 5% sẽ được áp dụng, đưa tổng mức thuế lên 15% nhưng không chồng MFN. Ngoài ra, nếu các công ty bán dẫn lớn của Đài Loan như TSMC đầu tư mạnh vào Mỹ, thuế suất Điều khoản 232 đối với ngành bán dẫn có thể sẽ không được áp dụng.